Sürtünme İle Elektriklenme

Nötr ve yalıtkan cisimlerin birbirine sürtünmesi sonucu yüklü
konuma geçmesi olayına sürtünme ile elektriklenme denir .

Sürtünme sonucunda cisimler zıt ve eşit yükle yüklenir .

SÜRTÜNME İLE ELEKTRİKLENME ÖRNEKLERİ

* Bulutları oluşturan su moleküllerinin atmosferdeki hava molekülleriyle sürtünmesi sonucu bulutlar elektrik yükü ile yüklenir .

Şimşek : İki bulut arasında gerçekleşen yük boşalmasıdır .

Yıldırım : Bulut ile yer yüzeyi arasındaki yük boşalmasıdır .

* Kaydırakta kayan bir çocuğun saçlarının dikilmesi .

* Yün kazakları giyerken yada çıkartırken çıtırlar duyulması .

* Saça sürtülen bir balonun saçımızı çekmesi .

Elektrik Yükleri Ve Elektriklenme

Elektriklenme

Çeşitli sebeplerle maddenin yüksüz konumdan yüklü konuma geçmesi olayına elektriklenme denir . Elektriklenme sonucunda itme ve çekme olayları gerçekleşir . Pozitif yükler asla hareket etmezler . Negatif yüklerin geçişi olur .

* Aynı işaretler birbirine iter .

* Zıt işaretli yükler birbirini çeker .

ELEKTRİKLENME ÇEŞİTLERİ

1 – SÜRTÜNME İLE ELEKTRİKLENME

2 – DOKUNMA ( TEMAS ) İLE ELEKTRİKLENME

3 – ETKİ ( TESİR ) İLE ELEKTRİKLENME

Elektrik Yükleri

Madde , atomlardan meydana gelir . Bir atomda pozitif ve negatif olmak üzere iki çeşit yük bulunur . Bu yüklerin sayılarına göre cisimler adlandırılır .

Elektrik yükleri Pozitif yüklü cisim , Negatif yüklü cisim ve Nötr cisim olmak üzere 3 gruba ayrılır .

1- Pozitif Yüklü Cisim


Pozitif yükleri negatif yüklerinden fazla olan cisimlere pozitif yüklü cisimler denir .

P > N

2- NEGATİF YÜKLÜ CİSİM


Negatif yükleri pozitif yüklerinden fazla olan cisimlere negatif yüklü cisimler denir .

N > P

3 – NÖTR CİSİM

Pozitif yükleri ile negatif yükleri birbirine eşit olan cisimlere nötr cisimler denir .

P = N


Madde Döngülerinin Önemi

Madde döngülerinde ki değişiklikler bütün doğal dengenin bozulmasına neden olabilir . Çöl ikliminde suyun az olması canlı yaşamını ve çeşitliliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Yaşadığımız bölgedeki suyun zamanla azalması da tarımsal ürünlerin verimliliğini azaltır ve canlıları olumsuz yönde etkiler .

Günümüzde sanayileşmenin etkisi , yeşil alanların azalması gibi nedenlerle karbon ve oksijen döngüsünde olumsuzluklar oluşmaktadır . Bu nedenle havadaki karbondioksit gazının oranında artış gözlenmektedir .

Karbondioksit , metan gibi gazların atmosferdeki oranı artınca buna bağlı olarak sera etkisi ve küresel ısınma meydana gelir .

Sera Etkisi

Dünya’ya ulaşan güneş ışınların , yeryüzünden yansıdıktan sonra havada bulunan karbondioksit ve metan gibi gazlar tarafından tutulmasına sera etkisi adı verilir .

Küresel Isınma

Sera etkisi yapan gazların dünya yüzeyinin sıcaklığını arttırması olayına küresel ısınma adı verilir .

Madde Döngüleri

Üretilen ve tüketilen bazı maddelerin dünya üzerindeki miktarı hiç değişmez . Canlı yaşamı için büyük önem taşıyan su , oksijen , azot , karbon gibi maddeler canlı ve cansız çevre içinde dolaşım halindedir . Bu maddelerin düzenli bir biçimde yapmış oldukları dolaşıma madde döngüsü adı verilir .

1 – Su döngüsü

Canlıların yapısında ki su terleme yoluyla , havaya karışır . Ayrıca yeryüzünde bulunan sular buharlaşma sonucunda , havaya karışır . Havaya su buharı şeklinde karışan sular yoğunlaşarak tekrar yeryüzüne yağış olarak inerek yeraltı ve yer üstü sularına karışırlar .

2 – Oksijen Döngüsü

Tüketici canlılar solunum yaparak havada bulunan oksijeni alır ve geriye karbondioksit salınımı yaparlar . Üretici canlılarda fotosentez yaparak , tüketici canlılardan açığa çıkan karbondioksidi alır ve geriye oksijen salınımı yaparlar .

3 – azot döngüsü

Canlıların ve canlı atıklarının yapısında ki azotlu bileşikler azot ayrıştırıcı bakteriler tarafından azot gazına dönüştürülerek havaya verilir . Havada ki serbest azot , şimşekler ve yıldırımlar sonucu azotlu bileşikler olarak toprağa oradan da canlıların yapısına geçer . Canlıların yapısına geçen azot belirli yollarla yeniden toprağa geçer .

4 – karbon döngüsü

Fosil yakıtlar enerji üretiminde kullanılır . Fosil yakıtların yanması sonucunda havaya karbon içeren gazlar verilir . Bunlarında dışında ayrıştırıcılar ve tüketiciler havaya karbon salınımı yaparlar . Bitkilerde havada bulunan bu karbondioksidi alarak besin üretirler . Bu besinler yeniden canlıların yapısına katılırlar .

ATP Molekülü Nedir ?

Yaşamsal faaliyetlerimiz için gerekli olan enerji solunumda açığa çıkar . Açığa çıkan bu enerji ATP (adenozin trifosfat) molekülünde saklanır . Bir ATP molekülünde üç tane fosfat molekülü vardır . Bu fosfat moleküllerinin arasındaki bağların kopmasıyla enerji açığa çıkar .

ATP enerjisini beslenirken , konuşurken , hareket ederken ve buna benzer faaliyetler yaparken kullanırız .

Bitkiler ise büyüme , besin maddelerini farklı organlara gönderme , ışığa yönelme gibi faaliyetlerinde ATP enerjisini kullanırlar .