* 1 , 2 , 3 , 4 , ……… sayıları sayma sayıları ( S ) ‘ dır.
* 0 , 1 , 2 , 3 , 4 , ………. sayıları doğal sayılar ( N ) ‘dır .
* …… , -2 , -1 , 0 , 1 , 2 , …… sayıları tam sayılar ( Z ) ‘dır .
* İki tam sayının birbirine bölümü şeklinde yazılabilen sayılara rasyonel sayılar ( Q ) denir . Her tam sayı , paydasına 1 yazılarak rasyonel hale getirilebilir .
* İki tam sayının birbirine bölümü şeklinde yazılamayan sayılar irrasyonel sayılar ( I ) ‘dır.
* Rasyonel ve irrasyonel sayıların tümünde oluşan ve sayı doğrusunda gösterilebilen tüm sayıların oluşturduğu sayı ailesine gerçek ( reel )sayılar ( R ) denir.
Blog
Kareköklü Bir İfadeyi Karekök Dışına Çıkarma Yöntemleri
* Kök içindeki sayı asal çarpanlarına ayrılır. Aynı asal çarpanlar ikişer ikişer gruplandırılır. Her gruptan bir asal çarpan kök dışına çıkar. İkişer gruplandırılamayanlar kök içinde kalır.
* Kök içindeki sayı tam kare bir sayının katı şeklinde ifade edilir. Tam kare sayılır kök dışına çıkar. Diğerleri kök içinde kalır.
* Kök içindeki sayılar üslü biçimde gösterilip üssü çift olanlar kök dışına , üsleri 2‘ye bölünerek çıkarılır. Diğerleri kök içinde kalır.
Tam Kare Sayılar
* Karekökleri tam sayı olan doğal sayılar tam kare sayılar olarak adlandırılırlar.
12 = 1
22 = 4
32 = 9
42 = 16
52 = 25
62 = 36
72 = 49
82 = 64
92 = 81
102 = 100
Tam Kare Olmayan Kareköklü Bir Sayının Hangi Ardaşık 2 Doğal Sayı Arasında Olduğunu Belirleme
1- Karekökün içindeki sayının hangi iki tam kare sayı arasında olduğu bulunur.
2- Bulunan tam kare sayıların karekökü alınır.
Kareden Kareköke
* Karenin alanı , bir kenar uzunluğunun kendisi ile çarpımına eşittir.
49 = 72 = 7 .7 eşitliğinden karenin bir kenar uzunluğunun 7 cm olduğu anlaşılır. Alanı 492 olan kare şeklinin bir kenar uzunluğu için 49’un karekökü bulunur.( √49 = 7 )
* Verilen sayının , hangi sayının karesi olduğunu bulma işlemi , karekök almadır. Karekök ” √ ” sembolü ile gösterilir. ( √ a ) ” karakök a ” şeklinde okunur.
10’un Tam Sayı Kuvvetleri ve Çözümleme
10’UN TAM SAYI KUVVETLERİ
104 = 10000
103 = 1000
102 = 100
101 = 10
100 = 1
10-1 = 0.1
10-2 = 0.01
10-3 = 0.001
10-4 = 0.0001
ÇÖZÜMLEME
* Bir sayının basamak değerlerinin toplamı şeklinde yazılmasına çözümleme denir.
abc,def sayısını çözümleyelim ;
a —–> Yüzler basamağı ( 10 2 )
b —–> Onlar basamağı ( 10 1 )
c —–> Birler basamağı ( 10 0 )
d —–> Onda birler basamağı ( 10-1 )
e —–> Yüzde birler basamağı ( 10-2 )
f —–> Binde birler basamağı ( 10-3 )
abc,def = a . 10 2 + b . 10 1 + c . 10 0 + d . 10 -1 + e . 10-2 + f . 10-3 şeklindedir.
SAYILARI 10’UN FARKLI TAM SAYI KUVVETLERİ ŞEKLİNDE YAZMA
* Sayıları 10’un farklı tam sayı kuvvetlerini kullanarak gösterebiliriz.
Örneğin :
25000 = 25 . 103 = 2,5 . 104 = 250 . 102 = ………..
BİLİMSEL GÖSTERİM
* I a I , 1 veya 1 ‘den büyük , 10‘dan küçük bir gerçek sayı ve n bir tam sayı olmak üzere a . 10 n gösterimi bilimsel gösterimdir.
8 . 10-16
5,12 . 1021
3,9 . 10-6
Üslü İfadelerde Bölme İşlemi
TABANLARI AYNI OLAN ÜSLÜ İFADELERİN BÖLÜMÜ
* Tabanları aynı olan üslü ifadeler bölünürken , birinci olanın üssünden ikinci olanın üssü çıkarılır.
a , b ve c birer tam sayı olmak üzere ;
ab / ac = a ( b – c ) ‘ dir .
ÜSLERİ AYNI OLAN ÜSLÜ İFADELERİN BÖLÜMÜ
* Üsleri aynı olan üslü ifadeler bölünürken tabanlar bölünür.
a , b ve c birer tam sayı olmak üzere ;
b a / c a = ( b / c ) a ‘ dır.
Üslü İfadelerle Çarpma İşlemi
TABANLARI AYNI OLAN ÜSLÜ İFADELERİN ÇARPIMI
* Tabanları aynı olan üslü ifadeler çarpılırken üsler toplanır.
a , b ve c birer tam sayı olmak üzere ;
a b . a c = a ( b + c ) ‘ dir.
ÜSLERİ AYNI OLAN ÜSLÜ İFADELERİN ÇARPIMI
* Üsleri aynı olan üslü ifadeler çarpılırken tabanlar çarpılır.
a , b ve c birer tam sayı olmak üzere ;
b a . c a = ( b . c ) a ‘ dır.
Üslü İfadenin Üssü
* Bir üslü ifadenin üssü alınırken üsler çarpılır.
x , y ve z birer tam sayı olmak üzere ;
( x y ) z = x ( y – z ) ‘ dir.
* Tabanlı bir tam sayının üssü şeklinde yazılabilen ifadeler farklı şekillerde yazılabilir.
84 = ( 23 ) 4 = 23 . 4 = 212
81-5 = ( 3 4 ) -5 = 3 4 . ( -5 ) = 3 -20
* Üslü ifadelerin karşılaştırılabilmesi için tabanlarının veya üslerinin eşit olması gerekmektedir.
2 15 > 2 12
5 10 > 3 10
* Tabanları eşit olan üslü ifadelerin üsleri de eşittir.
a , b ve c birer doğal sayı olmak üzere ;
ab = ac ———> b = c olur.
Tam Sayıların Tam Sayı Kuvvetleri
Bir sayının kendisi ile tekrarlı çarpımı üslü ifade ile gösterilebilir.
2 . 2 . 2 . 2 . 2 = 25
* Bir sayının 1.kuvveti kendisine , sıfır haricindeki bir sayının 0.kuvveti 1 ‘dir.
151 = 15
( -9 )1 = -9
150 = 1
( -6 )0 = 1
* ( -1 ) ‘in tek kuvvetleri ( -1 ) , ( -1 ) çift kuvvetleri 1‘dir.
( -1 )20 = 1
115 = 1
( -1 )0 = 1
* 0‘ın pozitif tam sayı kuvvetleri 0 ‘dır. 1 ‘in her tam sayı kuvveti 1 ‘dir.
08 = 0
117 = 1
1-21 = 1
10 = 1
* Negatif tam sayıların tek kuvveti negatif , pozitif tam sayıların tek kuvveti pozitiftir.
( -5 )3 = -125
( -1 )7 = -1
25 = 32
* Negatif ve pozitif tam sayıların çift kuvvetleri pozitiftir.
( -3 )4 = 81
112 = 121
18 = 1
( -2 )6 = 64
* x bir tam sayı ve n bir doğal sayı olmak üzere ;
1 / x-n = xn
Aralarında Asal Sayılar
İki pozitif tam sayının 1‘den başka ortak böleni yoksa bu sayılar aralarında asaldır.
* 12 ile 35 sayılarının aralarında asal sayıdır.
12’nin bölenleri —> 1 , 2 , 3 , 4 , 6 , 12
35’in bölenleri —> 1 , 5 , 7 , 35
Görüldüğü gibi 12 ve 35 sayılarının 1‘den başka ortak böleni yoktur. Bunlardan dolayı 12 ve 35 aralarında asaldır.
Aralarında asal sayıların EBOB‘u 1‘dir. EKOK‘u ise sayıların çarpımlarına eşittir.
Sıfırdan farklı iki doğal sayının çarpımı , bu sayıların EBOB ve EKOK‘larının çarpımlarına eşittir.
x . y = EBOB ( x , y ) . EKOK ( x , y )